Fondacija ‘Arheološki park: Bosanska piramida Sunca’ među svojim instrumentima ima i uređaj ‘GQ GMC 320 Plus Geiger Counter’ proizvođača GQ Electronics LLC koji mjeri nivo radijacije u okruženju. To je novi instrument, godina proizvodnje je 2018. i kalibriran je da mjeri vrijednosti od 0-2000 CPM. CPM znači ‘counts per minute’ (broj elektrona u minuti).
U proteklih desetak godina, Fondacija je na svojim arheološkim lokacijama, u nekoliko navrata vršila mjerenja radioaktivnosti, ali preko saradnika, trećih lica. U dva navrata to su bili stručni timovi s Veterinarskog fakulteta Univerziteta u Sarajevu, a u više navrata bila je riječ o nezavisnim stručnjacima.
Obzirom da je radioaktivnost važan energetski parametar, rukovodni tim Fondacije je procjenio da je neophodno imati kontinuirana mjerenja nivoa radijacije. Od novembra 2018. taj nivo se mjeri svakodnevno pomenutim uređajem.
Druga važna skala mjerenja radijacije je u mili i mikro sieverts-ima koji prikazuje štetni uticaj radioaaktivnosti na čovjekovo tijelo. Prema standardima američke agencije EPA, ljudi ne bi trebali biti izloženi koncentracijama većim od 1 mSv (milisieverts) godišnje (1 milisievert = 1.000 microsieverts). Ipak, u gradovima ljudi su izloženi, u prosjeku, trostruko većom nivou radijacijskog zagađenja.
Ekstremni slučajevi bili su nakon havarije nuklearne elektrane u Fukushimi, kada je nivo radijacije kojem su bili izloženi uposlenici i stanovnici u okolini dostizao 400 mSv po satu. Primjera radi, prilikom CT snimanja u bolnicama, ljudi primaju dozu od 15 mSv. Kod rendgenskog snimanja pluća, čovjek se izlaže zračenju od 0,02 mSv, a kod snimanja zuba nivou od 0,01 mSv.
Studije pokazuju da je izloženost nivou od 100 mSv godišnje početni nivo kada postoje korelacije između raka i nivoa radijacije. Mogućnost dobijanja ove bolesti nakon dužeg perioda bila bi 5% (5 odraslih ljudi na 100 ljudi u populaciji). Prilikom nuklearne katastrofe u Černobilu za rusku vladu je nivo radijacije od 350 mSv bio standard da je potrebno preseljenje u druge gradove.
Prva mjerenja u novembru 2018. u tunelima Ravne pokazuju da je nivo radijacije od 0-60 CPM. Budući da je 1mSv se konvertuje u 30 CPM, to znači da je nivo radijacije u tunelima Ravne ispod minimuma, odnosno trostruko niži u odnosu na radioaktivnost u pojedinim gradovima.
Drugim riječima, boravak u tunelima Ravne je, s aspekta nivoa prirodne radioaktivnosti, siguran.
Galerija
