Stručni tim Fondacije „Arheološki park: Bosanska piramida Sunca” nastavlja s redovnim praćenjem mikroklimatskih i fizičkih parametara u prahistorijskom podzemnom kompleksu tunela Ravne u Visokom.
Najnovija mjerenja, obavljena u ponedjeljak, 26. oktobra 2026. godine, u 9 sati ujutro, potvrdila su stabilne temperaturne uslove, visoke koncentracije negativnih iona, prisustvo kisika i u najudaljenijim mjerenim dijelovima tunela, te niske vrijednosti ionizirajućeg i elektromagnetnog zračenja.
Stabilna temperatura tokom cijele godine
Dok je vanjska temperatura iznosila 13,9°C, na svih deset mjernih lokacija unutar tunela zabilježene su temperature od 13°C do 14°C.
Ovakva temperaturna ujednačenost karakteristična je za podzemni kompleks Ravne i predstavlja jednu od njegovih prepoznatljivih mikroklimatskih osobina.
Relativna vlažnost zraka iznosila je od 79% do 91%, dok je vani zabilježeno 59%. Vrijednosti vlage u tunelima bile su nešto više nego što se uobičajeno registruje tokom redovnih mjerenja.
Do 35.000 negativnih iona po kubnom centimetru
Posebno su zanimljivi rezultati mjerenja koncentracije negativnih iona.
Na otvorenom prostoru, ispred ulaza u tunele, izmjereno je svega 400–900 negativnih iona, dok su vrijednosti unutar tunela bile višestruko veće.
Već na udaljenosti od 20 metara od ulaza registrovano je 10.000 negativnih iona, a kod keramičkog bloka jajolikog oblika 19.000.
Dalje u podzemnom kompleksu koncentracije su rasle:
- K2: 26.000
- Tunel broj 7: 29.000
- K5: 34.000
- Tunel Meenal Mehta: 35.000
- Vodeni tunel 2010: 35.000
Na mjernim tačkama udaljenim 160, 220 i 320 metara od ulaza registrovano je između 29.000 i 30.000 negativnih iona.
Ovi rezultati potvrđuju da podzemni kompleks Ravne predstavlja prostor s izrazito visokim izmjerenim koncentracijama negativnih iona u odnosu na vanjski ambijent.
Kisik prisutan i duboko u tunelima
Mjerenja kisika pokazala su vrijednosti od 20,1% do 20,9% unutar tunela.
Čak i na udaljenosti od 320 metara od ulaza izmjerena je koncentracija kisika od 20,2%.
Ovi rezultati pokazuju da u dubljim dijelovima istraživanog kompleksa postoji značajno prisustvo kisika, što je važan podatak za praćenje kvaliteta podzemnog zraka.
Niže vrijednosti ionizirajućeg zračenja nego na površini
Mjerenja ambijentalnog ionizirajućeg zračenja pokazala su vrijednosti od 0,05 do 0,08 µSv/h unutar tunela, u poređenju s 0,10 µSv/h na otvorenom prostoru.
Najniža vrijednost, 0,05 µSv/h, registrovana je na mjernim tačkama udaljenim 160, 220 i 320 metara od ulaza, što je 50% manje od vanjske izmjerene vrijednosti.
Istovremeno, na svim mjernim lokacijama unutar tunela uređaj za elektromagnetno zračenje pokazivao je 0,00 mW/cm², odnosno vrijednosti ispod njegove prikazane rezolucije.
Ovakvi rezultati predstavljaju dodatni razlog za nastavak sistematskog praćenja fizičkih karakteristika podzemnog kompleksa.
Kontinuirano istraživanje jedinstvenog podzemnog ambijenta
Fondacija „Arheološki park: Bosanska piramida Sunca” već godinama provodi redovna mjerenja različitih fizičkih parametara u tunelima Ravne, prateći temperaturne uslove, relativnu vlažnost, negativne ione, koncentraciju kisika i nivoe zračenja.
Rezultati od 26. oktobra 2026. godine još jednom pokazuju zanimljive razlike između vanjskog ambijenta i podzemnih prostora Ravne.
Stabilna temperatura, visoka relativna vlažnost, značajne koncentracije negativnih iona i niske izmjerene vrijednosti zračenja čine ovaj podzemni kompleks zanimljivim za daljnja interdisciplinarna istraživanja.
Fondacija nastavlja s mjerenjima i dokumentovanjem fizičkih karakteristika tunela Ravne, uz nastojanje da posjetiocima pruži što potpunije informacije o ovom neobičnom prahistroijskom podzemnom ambijentu.
